De NOvA heeft AI-aanbevelingen gepubliceerd. Wat betekent dit concreet voor uw kantoor?

Eind november 2025 publiceerde de Nederlandse Orde van Advocaten haar Aanbevelingen AI in de advocatuur. Drie pagina's. Vijf kernwaarden. En één opvallende aanbeveling die verder gaat dan de meeste advocaten verwachtten.

Voor grote kantoren met een IT-afdeling en compliance-team zijn dit soort richtlijnen behapbaar. Voor ZZP-advocaten en kleine kantoren is het een ander verhaal. U werkt alleen, of met een handjevol collega's. U heeft geen DPO op de loonlijst. En u gebruikt waarschijnlijk al wel een of ander AI-tool, al was het maar om e-mails sneller te formuleren.

Laten we kijken wat de NOvA nu precies van u verwacht.

De meest opvallende aanbeveling: vraag toestemming aan uw cliënt

De NOvA raadt advocaten aan om vooraf toestemming te vragen aan cliënten voordat AI wordt ingezet bij de behandeling van hun zaak. Juridisch columnist Elgar Weijtmans noemde dit "mogelijk verder dan de huidige beroepsregels strikt vereisen."

Wat betekent dit in de praktijk? Bij een nieuwe zaak hoort er een gesprek te zijn over hoe u werkt, inclusief of en hoe u AI inzet. Niet als juridische verplichting, maar als kwestie van integriteit en transparantie naar uw cliënt.

Voor ZZP-advocaten die persoonlijk contact als onderscheidend vermogen zien, is dit eigenlijk een kans: u kunt dit gesprek voeren op een manier die vertrouwen wekt. "Ik gebruik AI om sneller door documenten te gaan, maar alle conclusies en adviezen zijn van mij." Dat is een eerlijk en geruststellend verhaal.

Wat de NOvA zegt over gratis AI-tools

Hier is de boodschap onmiskenbaar. De NOvA stelt expliciet: voer geen vertrouwelijke of cliëntgegevens in bij publieke AI-modellen. En: "hoe minder u betaalt voor een tool, hoe meer data er waarschijnlijk wordt gebruikt."

ChatGPT in de gratis versie, Gemini zonder bedrijfsaccount, Copilot zonder de juiste Microsoft-licentie: dit zijn tools waarbij uw invoer mogelijk wordt gebruikt voor modeltraining. U heeft geen controle over waar die data blijft.

Deskundigheid als beroepsplicht

De NOvA stelt dat basiskennis van AI inmiddels onderdeel is van competente beroepsuitoefening. Dat betekent niet dat u een technicus moet worden, maar wel dat u begrijpt hoe een taalmodel werkt, waar de risico's zitten, en hoe u output verifieert.

Praktisch vertaald: citeer nooit een uitspraak die u alleen via AI heeft gevonden zonder die zelf te controleren in een officiële database. Drie Nederlandse advocaten ondervonden dit al aan den lijve: zij kregen een waarschuwing van de tuchtrechter na het citeren van niet-bestaande jurisprudentie.¹

Wat moet u nu concreet regelen?

Als ZZP-advocaat of klein kantoor is dit een redelijke minimumlijst op basis van de NOvA-aanbevelingen:

1. Stel een kantoorbeleid op. Dat mag een half A4 zijn. Noteer welke tools u gebruikt, voor welke taken, en hoe u output verifieert.
2. Stop met het invoeren van cliëntgegevens in gratis AI-tools. Als u ChatGPT gebruikt, doe dat dan alleen voor taken waarbij u geen vertrouwelijke informatie invoert.
3. Neem een verwerkersovereenkomst op in uw intake. Of voeg een standaardparagraaf toe aan uw opdrachtbevestiging over AI-gebruik.
4. Verifieer altijd. Elke uitspraak, elk artikel, elke feitelijke bewering die AI produceert, controleert u zelf.

De kernvraag die overblijft

De NOvA-aanbevelingen lossen het centrale dilemma niet op: de meest productieve AI-toepassingen vereisen dat u cliëntspecifieke informatie invoert. Contracten analyseren, correspondentie opstellen, zaken samenvatten. Dat kan alleen als de AI de feiten van uw zaak kent.

De enige manier om dat te doen zonder het geheimhoudingsprobleem is een AI-tool die lokaal draait, op uw eigen apparaat. Dan verlaat de data uw machine nooit. Er is geen derde partij. En de vragen die de NOvA stelt over vertrouwelijkheid zijn per definitie beantwoord.

Bronnen: NOvA Aanbevelingen AI in de advocatuur (2025) · Mr. Online · NOS